Pedagogische taak van
de leraar als "begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen"
Wie je als persoon bent als leerkracht kan
inderdaad een doorslaggevende rol spelen bij het welbevinden van leerlingen in
een klas. Ik geloof sterk in de interactie tussen de leerkracht en de leerling.
Ik ben er ook van overtuigd dat je als leerkracht altijd en overal je waarden
uitdraagt, bewust en onbewust. Daarom lijkt het me niet onbelangrijk om me
bewust te zijn van welke waarden ik belangrijk vind in het leven. Daarom is het
voor mij belangrijk om in een school les te geven die aansluit bij mijn mens-
en maatschappijvisie, en dus geen katholieke school J.
Ik geloof niet in een of andere religie, maar dat
betekent niet dat ik geen waarden nastreeft, integendeel. Ik voed mijn kinderen
op met waarden als (zelf-)respect, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid (ik kan
niet goed tegen onrechtvaardigheid). Ik
geloof in een samenleving die mensen in haar waarde laat, die al het mogelijke
doet om haar systemen en structuren aan te passen aan diegenen die telkens uit
de boot vallen, de meest kwetsbaren. Ik geloof in een democratische samenleving
waarin mensen met elkaar leven en elkaars basisrechten respecteren (onderwijs,
huisvesting, waardig inkomen, gezondheid, cultuur sport en vrije tijd, het
recht op anders zijn). Naïef en onnozel? Misschien, maar als 45-jarige vrouw
eis ik het recht op om hierover een eigen – hetzij naïeve – mening te hebben en
uit te dragen in wie ik ben, ook voor de klas.
Dit kan ik vertalen als mijn ‘missie’ in het leven,
onderdeel van de logische niveaus van Dilts.
Omwille van deze belangrijke interactie tussen
leerling en leerkracht, en het (on)bewust doorgeven van waarden, is dit een
goede oefening voor iedere leerkracht. Ge zijt wie ge zijt en dit kan je niet
negeren.
Dit brengt me ook bij de kwaliteit van ‘authenticiteit’:
als leerkracht kan je onmogelijk verstoppen wie je bent, waarin je gelooft, wat
je voelt. Je valt door de mand, zeker in het soort onderwijs waar ik als PAV
leerkracht zal les geven: authenticiteit is je redding J.
Het benaderen van de leerlingen als mens, als
persoon, als onderdeel van een brede context betekent volgens mij een absolute
meerwaarde als leerkracht. Ja, ik moet competent en (didactisch) vaardig zijn.
Door mijn manier van lesgeven en de leerlingen het gevoel te geven dat ze
belangrijk zijn, zijn mijn ‘triggers’ om verbinding met hen aan te gaan, om een
klimaat te scheppen dat inspireert en doet nadenken.
En dat is natuurlijk ook het voordeel van een wat ‘oudere’
would-be leerkracht in de klas J: ik ben niet groen meer achter de oren en heb al wat levenswijsheid
achter de kiezen, een meerwaarde als leerkracht. (Waar blijft die job toch? J)
Humor is een even belangrijke kwaliteit en waarde
in de klas: er mag al eens gelachen worden.
Maar waar ik wel mee zit, is dat je als leerkracht
altijd en overal (tenminste toch in de klas) er “moet staan”! Heb je een kater,
ben je met het verkeerde been uit bed gestapt, slaande ruzie gehad met je
kinderen of eega: die ochtend in de klas … moet je er staan, ondanks al je
goede bedoelingen, je waardenkader en je pedagogische opdracht…. ik kan me niet
verstoppen achter een computerke of een dossierke, ik zal er moeten STAAN, en
dat lijkt me nog een van de moeilijkste opdrachten als leerkracht. Leerlingen,
tja, je moet ze verdienen, iedere dag ;).
In dialoog gaan met de leerlingen, het gebruik van
didactische werkvormen waar ruimte is voor interactie en differentiatie zijn
uitstekende vormen om in de klas een open en spontane ruimte te creëren die
zich kan lenen tot uitwisseling over waarden. Gelukkig zijn er de VOETen als ruggensteun
voor de leerkracht, maar ook de pedagogische visie van de school, die ook
waarden uitdraagt, kan een basis kan zijn voor verdere waardenvorming in de
klas.
Als PAV leerkracht vind ik het tevens belangrijk om
veelvuldig verbinding te maken met de brede context waarin het schoolgebeuren
zich afspeelt: de school is geen eiland, maar bevindt zich altijd in een
maatschappelijke context en evolueert en handelt ook vanuit die maatschappelijke
context. Dus ook met allerlei actuele thema’s waar bepaalde waarden aan kunnen
opgehangen worden. Bv verkiezingen en de waarde van democratie, participatie en
de hiermee samenhangende actie van Samenlevingsopbouw rond “iedere stem telt”
waarin maatschappelijk kwetsbare jongeren, mensen in armoede een stem krijgen
over thema’s die rechtstreeks betrekking hebben op hun mens-zijn.
